Microsoft’un kurucusu Bill Gates, yapay zeka ve robotların insan çalışanların yerini almasının vergi sisteminde önemli bir boşluk oluşturabileceğini söyledi. Gates, insan emeğinin yerini alan robotların, yerine geçtikleri çalışanlar gibi FICA vergisine tabi tutulmasını öneriyor. FICA, ABD’de çalışanların ücretlerinden alınan ve esas olarak sosyal güvenlik sistemini finanse eden zorunlu bir vergi. Türkiye’deki en yakın karşılığı ise SGK primleri. Gates robotlardan da çalışanlar gibi vergi alınmasını istiyor
Gates, The New York Times yazarı Ezra Klein ile yaptığı söyleşide, otomasyonun insanların işlerini ortadan kaldırması durumunda toplumun çalışanları nasıl koruyacağına karar vermesi gerektiğini söyledi. Gates’e göre ekonomik göstergeler bir yapay zeka sistemini kullanmanın daha düşük maliyetli olduğunu gösterse bile şirketlerin mutlaka bu yolu tercih etmesi gerekmiyor.
Gates, insan veya robot tarafından gerçekleştirilen emeğin aynı vergi çerçevesine alınabileceğini belirterek, “Bir emek birimi tanımlarsınız ve bunun bir insan ya da robot tarafından gerçekleştirilmesinden bağımsız olarak, insan çalışanın ödeyeceğiyle aynı FICA vergisinin ödenmesini sağlarsınız.” dedi.
ABD’de FICA kapsamında çalışanların ücretlerinden genel olarak yüzde 7,65 oranında kesinti yapılıyor. Bu oranın yüzde 6,2’si sosyal güvenlik, yüzde 1,45’i ise Medicare için alınıyor. İşveren de aynı oranda katkı sağlıyor. Yüksek gelirli çalışanlar için ayrıca ek Medicare vergisi uygulanabiliyor. Gates, robotların insan çalışanların yerini almasıyla ortaya çıkabilecek büyük çaplı iş kayıplarının hem çalışanlar hem de kamu bütçesi açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğini düşünüyor. İnsanların işsiz kalması ekonomik olarak zorlanmalarına yol açarken devletin topladığı vergiler de azalabilir.
Robotlardan vergi alınmasının ise şirketlerin insan çalışan istihdam etmemekten elde ettiği tasarrufun bir bölümünü kamuya aktarmasını sağlayabileceğini belirtiyor. Böylece vatandaşlar için ekonomik güvenlik sağlanırken devletin vergi toplamaya devam etmesi mümkün olabilir.
Gates bu noktada, “Sadece ekonomik göstergeler bir yapay zekayı kullanmanın daha düşük maliyetli olduğunu söylüyor diye toplum bunu yapmak zorunda değil” ifadelerini kullandı.
Sistem, şirketleri robotlara yöneltiyor
Gates, ağustos ayında yayımladığı yaklaşık 6 bin kelimelik yazısında da yapay zeka dönemine geçişin ekonomik ve toplumsal etkilerini ele almıştı. Gates, yazısında toplumun yapay zekanın oluşturacağı dönüşüme yeterince hazır olmadığına vurgu yapmıştı. Söz konusu yazıda robotların yanı sıra yapay zeka tokenlarının da vergilendirilmesini savunan Gates, mevcut vergi sisteminin şirketleri insan çalışanlar yerine makinelere yönlendirdiğini belirtti.
“Bir işveren olarak birini işe aldığınızda, o kişinin kazancı üzerinden bordro vergileri ödersiniz. Ancak bir robot satın aldığınızda, genellikle bunu hemen işletme gideri olarak düşebilirsiniz. Vergi sistemi insanları makinelerle değiştirmeye yöneltiyor.”
Gates, yayımladığı yazısında robot ve yapay zeka vergisinin insan emeğinden uzaklaşmayı bir miktar yavaşlatabileceğini ve yeniden eğitim ile daha güçlü bir sosyal güvenlik ağı için kaynak sağlayabileceğini belirtmişti.
